Zabawy matematyczne w kuchni — liczenie i miary na co dzień

Nie musisz kupować zeszytów ćwiczeń, żeby uczyć przedszkolaka matematyki — najlepsza pracownia matematyczna jest w Twojej kuchni. Liczenie jajek, ważenie mąki, dzielenie pizzy na kawałki i porównywanie kubków to prawdziwa matematyka: konkretna, namacalna i potrzebna „tu i teraz”. A właśnie tak, przez działanie na prawdziwych przedmiotach, dzieci w wieku przedszkolnym uczą się najskuteczniej. Oto jak zamienić codzienne gotowanie w zabawy matematyczne w kuchni.

Dlaczego kuchnia to najlepsza sala matematyczna?

• Matematyka ma tu sens — dziecko liczy jajka nie „bo pani kazała”, ale dlatego, że inaczej ciasto się nie uda.
• Wszystko można dotknąć — przedszkolak myśli konkretami: trzy prawdziwe marchewki znaczą więcej niż cyfra 3 na papierze.
• Naturalne powtórki — gotujecie codziennie, więc codziennie ćwiczycie, bez presji i bez „lekcji”.
• Bonus pozamatematyczny — mieszanie, przesypywanie i przelewanie to jednocześnie trening motoryki małej i samodzielności.

Liczenie na co dzień — od 3-latka do starszaka

1. Nakrywanie do stołu — „Ile osób będzie jadło? Ile talerzy potrzebujemy? A ile łyżek?”. To liczenie z sensem i dobieranie w pary (talerz-łyżka).
2. Wyliczanie składników — „Przepis mówi: trzy jajka. Podasz mi? Raz… dwa… trzy!”. Licz głośno, dotykając każdego przedmiotu — tak dziecko uczy się, że jeden liczebnik odpowiada jednemu elementowi.
3. Pytanie „ile?” — po policzeniu zapytaj: „To ile mamy jajek?”. Dziecko, które musi liczyć od nowa, jeszcze ćwiczy; dziecko, które od razu mówi „trzy!”, już rozumie, że ostatni liczebnik oznacza liczbę wszystkich elementów.
4. O jeden więcej, o jeden mniej — „Mamy 4 truskawki, dołóż jeszcze jedną. Ile jest teraz?”. Starszak poradzi sobie z dokładaniem i zabieraniem w zakresie 10 — to początki dodawania i odejmowania na konkretach.
5. Dzielenie po równo — „Rozdziel 6 pierogów na 2 talerze, żeby było sprawiedliwie”. Tak wygląda intuicyjne dzielenie.
6. Cyfry wokół nas — starszak może wyszukiwać cyfry na opakowaniach, zegarze i minutniku. „Ustaw minutnik na 5″ to pierwsze czytanie cyfr w akcji. Ćwiczenia z cyframi dopasowane do Twojego dziecka przygotujesz w naszych generatorach kart pracy.

Miary, wagi i porównywanie

• Ważenie — połóżcie na wadze kuchennej jabłko i cytrynę: „Co jest cięższe? Sprawdźmy!”. Porównujcie też „w dłoniach”, zanim zajrzycie na wyświetlacz.
• Przelewanie i pojemność — „Ile kubków wody zmieści się w dzbanku? Zgadnij, potem sprawdzimy”. Wniosek, że do dużego naczynia wejdą trzy małe kubki, to prawdziwe badanie naukowe.
• Odmierzanie łyżkami i szklankami — „Wsyp dwie łyżki cukru i pół szklanki mleka”. Pojęcia „cały”, „pół”, „ćwiartka” najlepiej smakują przy dzieleniu jabłka czy pizzy.
• Porównywanie wielkości — ustawcie garnki od największego do najmniejszego, porównujcie długość marchewek: „która jest najdłuższa?”.
• Pojęcia: pełny, pusty, więcej, mniej, tyle samo — przy każdym nalewaniu soku masz gotową okazję: „W którym kubku jest więcej?”.

Kształty, rytmy i klasyfikacja

• Kształty na talerzu — plaster ogórka to koło, kanapka przecięta po przekątnej to trójkąty, wafel to prostokąt. Wycinajcie foremkami kształty z ciasta i sera.
• Rytmy z owoców — nadziewajcie na patyczek sekwencję: winogrono, banan, winogrono, banan… „Co będzie następne?”. Dostrzeganie rytmów i kontynuowanie ich to ważna umiejętność przedmatematyczna.
• Segregowanie — rozkładanie zakupów według rodzaju (owoce osobno, warzywa osobno), układanie sztućców do przegródek: łyżki do łyżek, widelce do widelców.
• Położenie w przestrzeni — „Połóż serwetkę obok talerza, kubek postaw za dzbankiem, sięgnij na górną półkę”. Orientacja przestrzenna przyda się później przy czytaniu i pisaniu.

Praktyczne wskazówki na start

• Bezpieczeństwo przede wszystkim — dziecko pracuje z dala od kuchenki i ostrych noży; do krojenia miękkich produktów (banan, ugotowana marchewka) wystarczy nożyk do masła.
• Zaakceptuj bałagan — rozsypana mąka to koszt nauki. Duża taca lub ceratka bardzo ułatwia sprzątanie.
• Jedno pojęcie na raz — dziś liczycie jajka, jutro porównujecie ciężary. Nie zamieniaj gotowania w sprawdzian.
• Pytaj, zamiast wykładać — „Jak myślisz, gdzie jest więcej?” uczy więcej niż gotowa odpowiedź, nawet jeśli dziecko się pomyli. Błędy są częścią matematycznych odkryć.

Jak dopasować zabawy do wieku?

• 3-latek — liczenie do 3-4 z dotykaniem, porównywanie „dużo-mało”, segregowanie na dwie grupy, proste przesypywanie. Pomysły na inne zabawy znajdziesz w dziale dla 3-latka.
• 4-latek — liczenie w zakresie 5-7, rytmy dwuelementowe, pojęcia „więcej-mniej”, nakrywanie do stołu według liczby osób.
• 5-latek — liczenie w zakresie 10, dokładanie i zabieranie na konkretach, porównywanie liczebności zbiorów, odmierzanie składników.
• 6-latek — proste dodawanie i odejmowanie na przedmiotach, rozpoznawanie cyfr, dzielenie po równo, szacowanie („ile myślisz, że się zmieści?”). To już bezpośrednie przygotowanie do szkoły — sprawdź też materiały w dziale dla 6-latka.

Zgodność z podstawą programową

Kuchenne zabawy matematyczne realizują przede wszystkim IV obszar podstawy programowej wychowania przedszkolnego (poznawczy), zgodnie z którym dziecko kończące przedszkole m.in. przelicza elementy zbiorów podczas zabawy i codziennych czynności, porównuje liczebność, posługuje się pojęciami wielkości i ciężaru, dostrzega rytmy, klasyfikuje przedmioty i określa położenie w przestrzeni. Ale to nie wszystko:

• I. Fizyczny obszar rozwoju — mieszanie, przelewanie, wykrawanie i nakrywanie do stołu rozwijają motorykę małą i samodzielność w czynnościach codziennych.
• II. Emocjonalny obszar rozwoju — dziecko przeżywa dumę z realnego wkładu w rodzinny posiłek i uczy się cierpliwości (ciasto musi się upiec!).
• III. Społeczny obszar rozwoju — wspólne gotowanie to współdziałanie, podział zadań i odpowiedzialność za efekt.

Podsumowanie

Matematyka przedszkolaka nie mieszka w zeszycie — mieszka w koszyku z zakupami, w garnku i na talerzu. Wystarczy, że zaczniesz głośno liczyć, porównywać i pytać „ile?”, a codzienne gotowanie stanie się najprzyjemniejszą lekcją matematyki. Gdy dziecko złapie apetyt na liczby, sięgnijcie po ćwiczenia z naszej biblioteki darmowych kart pracy.